Sa panahong ang mundo ay tila laging nasa bingit ng krisis, madaling madama na lumalabo ang pag-asa. May digmaan, gutom, sakuna, pagtaas ng bilihin, korupsiyon, pagkawasak ng pagkakaisa. At pagod na pagod na ang karaniwang mamamayan. Sa gitna nito, ang tanong na “Paano ba dapat hanapin ang Diyos sa mga ganitong pagkakataon?” ay hindi lamang usaping personal na debosyon. Ito ay usaping moral, panlipunan, at pangkalahatang pananampalataya: paano mananatiling buhay ang paghahanap sa Diyos kapag ang araw-araw ay puno ng pangamba at panggigipit?
Kilalanin ang katotohanan ng pagdurusa, at huwag itong takasan sa pangalan ng “pananampalataya.” Sa teolohiya, hindi kailanman hiwalay ang Diyos sa mga pagsubok ng tao. Ang Diyos na hinahanap sa Bibliya ay Diyos na nakaririnig ng daing at nakakakita ng luha. Kaya ang paghahanap sa Diyos ay hindi pagtatakip sa suliranin gamit ang espirituwal na salita. Ito ay matapang na pagharap sa sugat ng lipunan, habang umaasa na may saysay ang kabutihan at hindi nagwawagi ang kasamaan.
Hanapin ang Diyos sa tapat na panalangin, hindi sa mga panalangin na formulaic o tradisiyonal. Sa panahon ng krisis, ang panalangin ay hindi paligsahan ng magagandang salita. Ito ay paglalatag ng tunay na bigat ng mga dinadala: galit, pagkalito, takot, at pagkahapo. May mga panalanging “Bakit?” at “Hanggang kailan?” na mas malapit sa Diyos kaysa panalanging ipinipilit na “Okay lang.” Kapag tapat ang panalangin, ang puso ay nagbubukas, at ang Diyos ay natatagpuan sa katahimikan, sa paghinga, at sa pagyakap na “Narito Ako.”
Hanapin ang Diyos sa Kaniyang Banal na Salita, hindi bilang panlaban sa kapwa, kundi bilang ilaw sa sarili. Sa dami ng ingay sa social media at sa pulitika, maraming gumagamit ng relihiyon upang manalo sa argumento. Ngunit ang tunay na pagninilay sa Salita ng Diyos ay pagpayag na tayo ang baguhin: ang ating pagtingin sa mahirap, sa kaaway, sa dayuhan, sa biktima, at sa nang-aapi. Kapag binabasa ang Banal na Salita nang may kababaang-loob, nabubuo ang konsiyensiyang may tapang at may pagpapakumbaba.
Hanapin ang Diyos sa mukha ng kapuwa, lalo na sa mga nasa laylayan. May mga sandaling tila tahimik ang langit, ngunit sumisigaw ang lupa. Dito mahalagang tandaan na ang Diyos ay hindi lamang nasa altar o sa loob ng simbahan. Ang Diyos ay matatagpuan sa batang nagugutom, sa manggagawang kulang ang sahod, sa pamilyang nasalanta ng bagyo, sa pasyenteng walang maayos na serbisyong pangkalusugan, at sa kabataang nalulunod sa pangamba. Kung saan may sugat ang tao, doon madalas nagkukubli ang Diyos na naghihintay na lapitan Siya.
Hanapin ang Diyos sa gawa ng katarungan. Ang teolohiyang nakakulong sa “dasal lang” ay madaling maging pahinga ng konsiyensiya, ngunit hindi laging nagiging pagbabago ng lipunan. Ang paghahanap sa Diyos ay paghahanap din ng matuwid: katotohanan sa gitna ng kasinungalingan, pananagutan sa gitna ng pag-abuso, dangal sa gitna ng pagyurak. Ang pananalig na hindi tumutulong magtuwid ng mali ay nagiging dekorasyon. Ang pananampalatayang buhay ay nagbubunga ng pananagutan.
Hanapin ang Diyos sa pag-asa na may kasamang pag-unawa. May dalawang uri ng pag-asa: ang isa ay bulag, ang isa ay mapanuri. Ang bulag na pag-asa ay nagsasabing “May gagawin ang Diyos” ngunit ayaw kumilos ng umaasa. Ang mapanuring pag-asa ay nagsasabing “Kikilos ako dahil kumikilos ang Diyos sa pamamagitan ng tao.” Dito pumapasok ang pagsisikap na umunawa sa ugat ng suliranin: bakit may kahirapan, bakit may karahasan, bakit may katiwalian. Ang Diyos ay hindi kaaway ng isip; ang paghahanap sa Kaniya ay paghubog din ng katalinuhan at pagkilatis.
Hanapin ang Diyos sa komunidad, hindi sa hunkag na kabanalan. Sa panahon ng malalaking suliranin, ang mag-isa ay madaling lamunin ng takot. Kaya mahalaga ang sambayanan: mga taong sama-samang nananalangin, nagbabahaginan, nakikinig, at kumikilos. Ang komunidad ay nagiging katawang humahawak sa nanghihina. Sa ganitong ugnayan, ang Diyos ay hindi lamang ideya kundi karanasang “may kasama ako,” “may kalinga,” “may kaagapay.”
Hanapin ang Diyos sa paghilom ng sarili, dahil ang sugatang tao ay madali ring makasugat ng iba. Ang pambansang krisis ay may personal na epekto: stress, trauma, pagkapagod, pagdududa. Ang paghahanap sa Diyos ay kasama rin ang pag-aalaga sa isip at katawan. Hindi ito luho. Ito ay pananagutan. Sapagkat kung ang puso ay gulanit, mas madali tayong maging marahas sa salita, mapanghusga, at manhid. Kapag inaalagaan ang sarili, mas nagiging malinaw ang pagdinig sa Diyos at mas nagiging mahinahon ang pakikitungo sa kapwa.
Hanapin ang Diyos sa katapangan na magsabi ng tama, kahit may kapalit. May mga pagkakataong ang pinakamaka-diyos na gawain ay ang tumindig: laban sa panlilinlang, laban sa pananakot, laban sa pagnanakaw sa kaban ng bayan, laban sa pagyurak sa karapatan. Ang ganitong katapangan ay hindi yabang; ito ay pagsunod sa konsiyensiyang binubuhay ng Diyos. Ang pananampalataya ay hindi palaging komportable. Minsan, ito ay paglakad sa gitna ng apoy dahil mas mahalaga ang dangal at katotohanan.
Hanapin ang Diyos sa pagpapatawad na hindi nagbubura ng pananagutan. Maraming suliranin ang lumalala dahil sa siklo ng galit at paghihiganti. Ngunit ang pagpapatawad ay hindi paglimot sa kasalanan na parang walang nangyari. Ang pagpapatawad ay pagputol sa lason ng poot upang makapagsimula ang paghilom, habang pinananatili ang panawagang ituwid ang mali. Dito natatagpuan ang Diyos na parehong mahabagin at makatarungan: Diyos na nagbibigay ng kapahingahan sa puso, ngunit gumigising sa budhi.
Ang paghahanap sa Diyos sa gitna ng pandaigdigan at pambansang suliranin ay hindi parang treasure hunt na may nakatagong premyo. Ito ay pamumuhay na may tatlong galaw: pag-akyat sa panalangin, pagpasok sa katotohanan, at paglabas para sa paglilingkod. Kapag ganito ang direksiyon, hindi man agad mabago ang takbo ng mundo, mababago ang tao na humaharap sa mundo. At kapag may mga taong binabago ng Diyos, unti-unting nagkakaroon ng puwang ang liwanag sa gitna ng dilim.
